Kontrole ZWZ

Zasady ogólne
1) Rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie oraz płatności w ramach niektórych działań PROW 2007-2013 jest zobowiązany do spełniania wymogów podstawowych w zakresie zarządzania określonych w załączniku Nr II do Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz utrzymywania wszystkich gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają na poziomie krajowym minimalne normy w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku nr III Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.
2) Kontrole na miejscu mające na celu weryfikację norm i wymogów wzajemnej zgodności, o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. Nr 39 poz. 211) oraz Obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi: z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. z 2009 r. Nr 17 poz. 224) oraz Obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 marca 2010 r. o zmianie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. z 2010 r. Nr 16 poz. 169), oraz Obwieszczeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 grudnia 2010 r. o zmianie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. z 2011 r. Nr 2 poz. 20) oraz z dnia 16 marca 2011 r. o zmianie wykazu wymogów określonych w przepisach Unii Europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy (M.P. z 2011 r. Nr 27 poz. 299) przeprowadza się
u rolników ubiegających się o płatności:
w ramach wsparcia bezpośredniego:
- jednolitej płatności obszarowej,
- płatności cukrowej,
- płatności do owoców miękkich,
- płatności do pomidorów,
- wsparcia specjalnego,
w ramach następujących działań PROW 2007-2013:
- gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW),
- zalesiania gruntów rolnych,
- programu rolnośrodowiskowego.
Ponadto u rolników, którzy wnioskują o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej oprócz kontroli norm i wymogów wzajemnej zgodności przeprowadza się także kontrolę minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania “Program rolnośrodowiskowy” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 z późn. zm.).

3) Za przeprowadzanie kontroli w zakresie norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz wymogów z obszarów: środowisko, zdrowie publiczne w zakresie produkcji żywności pochodzenia roślinnego i zdrowie roślin odpowiada Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, natomiast kontrole w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia publicznego w odniesieniu do bezpieczeństwa żywności i pasz, zdrowia zwierząt, zgłaszanie chorób zakaźnych zwierząt są wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną.
4) Kontrole na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności odnoszą się do całości gospodarstwa.
5) Jeżeli na obszarze kontrolowanego gospodarstwa zostanie stwierdzone nieprzestrzeganie norm dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, nieprzestrzeganie wymogów podstawowych w zakresie zarządzania w obszarze środowisko, w obszarze zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin, w obszarze zgłaszanie chorób oraz dodatkowo w przypadku beneficjentów płatności rolnośrodowiskowych PROW 2007-2013 – minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, wówczas jest przeprowadzana ocena wagi stwierdzonych naruszeń pod względem kryteriów “zasięgu”, “dotkliwości”, “trwałości”, i “celowości” łącznie z przypisaniem odpowiedniej liczby punktów.
“Zasięg” niezgodności zależy od tego, czy ma ona daleko idące konsekwencje (wykraczające poza obszar gospodarstwa), czy też ogranicza się wyłącznie do danego gospodarstwa.
“Dotkliwość” niezgodności zależy w szczególności od znaczenia jej konsekwencji, z uwzględnieniem celów wymogu lub normy, których przedmiotowa niezgodność dotyczy.
“Trwałość” zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują skutki stwierdzonej niezgodności lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.
“Celowość” niezgodności zależy w szczególności od umyślnej, świadomej intencji rolnika, który narusza obowiązujące przepisy.

“Powtarzająca się” niezgodność – kryterium oceny stwierdzonej niezgodności, oznaczające niezgodność z tym samym wymogiem, normą lub obowiązkiem, o których mowa w art. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, wykrytą więcej niż raz w ciągu trzech kolejnych lat, o ile rolnika poinformowano o poprzednich przypadkach niezgodności, oraz zależnie
od okoliczności, dano mu możliwość podjęcia środków niezbędnych do wyeliminowania poprzedniej niezgodności.
“Drobna niezgodność” – drobna niezgodność w rozumieniu art. 24 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 – w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu zmniejszenia, gdy z uwagi na swoją dotkliwość, zasięg i trwałość, przypadek niezgodności może być uważany za drobny. Przypadki niezgodności stanowiące bezpośrednie ryzyko dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt nie są jednak uznawane za drobne. O ile rolnik nie podjął natychmiastowego działania naprawczego usuwającego stwierdzoną niezgodność, jest powiadamiany w raporcie z kontroli o stwierdzeniu drobnej niezgodności i o obowiązku podjęcia stosownych działań naprawczych w wyznaczonym terminie.
Oceniając naruszenie badanej normy lub wymogu należy odpowiedzieć na pytanie, czy niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, czy też jest efektem umyślnego, celowego działania.
W przypadku, gdy stwierdzona niezgodność wyniknie z zaniedbania ze strony rolnika, obniżka płatności będzie z zasady stanowić 3% całkowitej kwoty płatności(*), Jednakże na podstawie raportu z kontroli może zostać wydana decyzja o obniżeniu wielkości potrącenia do 1% lub zwiększeniu go do 5% całkowitej kwoty lub, w określonych przypadkach odstąpienia od nałożenia jakichkolwiek obniżek.
(*) kwota wynikająca z płatności bezpośrednich, a także płatności z Osi II PROW 2007-20133 w przypadku działania rolnośrodowiskowego, gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), a także zalesiania gruntów rolnych
W przypadku stwierdzenia “celowej” niezgodności, oceny wagi tej niezgodności dokonuje się w raporcie z czynności kontrolnych odrębnie, przypisując jej odpowiednią liczbę punktów.
W przypadku, gdy rolnik celowo dopuścił się stwierdzonej niezgodności, obniżka będzie z zasady wynosić 20% całkowitej kwoty. Jednakże Agencja Płatnicza może na podstawie oceny przedłożonej przez właściwy organ kontroli w raporcie z czynności kontrolnych, wydać decyzję o obniżeniu procentu do wysokości nie mniejszej niż 15% lub, tam gdzie ma to zastosowanie, zwiększyć ten procent nawet do 100% całkowitej wnioskowanej kwoty.
W przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności procent sankcji zostanie pomnożony x 3, jednak maksymalna wysokość sankcji nie może przekroczyć 15% całkowitej kwoty dopłat bezpośrednich.
W przypadku, gdy kwota sankcji nie przekracza równowartości 100 euro, sankcje nie są naliczane, ale obowiązkiem rolnika jest usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Obligatoryjnie u rolnika zostanie przeprowadzona kontrola na miejscu sprawdzająca zrealizowanie przez rolnika działań naprawczych. Nie dostosowanie się do tych zaleceń spowoduje, że płatność w roku następnym będzie podlegała odzyskaniu. Kwota 100 euro jest liczona odrębnie dla płatności bezpośrednich oraz łącznie dla płatności z 2 osi (działanie rolnośrodowiskowe, gospodarowanie na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), a także zalesiania gruntów rolnych).
6) W przypadku stwierdzenia więcej niż jednego naruszenia w ramach jednej niezgodności, przypisuje się tej niezgodności liczbę przypisaną naruszeniu, które uzyskało największą liczbę punktów, a w przypadku równej liczby punktów – liczbę punktów przypisaną jednemu z tych naruszeń.
W przypadku stwierdzenia więcej niż jednego naruszenia w ramach jednej niezgodności, przy czym, gdy co najmniej jedno z tych naruszeń zostało uznane za celowe, niezgodności przypisuje się taką liczbę punktów, jaką przypisano naruszeniu celowemu z najwyższą liczbą punktów, a w przypadku równej liczby punktów – liczbę punktów przypisaną jednemu z tych celowych naruszeń.
7) Zgodnie z przepisami art. 37 b ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 z późn. zm.) istnieje możliwość niestosowania zmniejszenia płatności w przypadku stwierdzenia drobnej niezgodności, która od 2011 r. dotyczy niektórych niezgodności w obszarze zdrowie zwierząt w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Kontrole w zakresie przestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności są przeprowadzane w tym samym roku kalendarzowym, w którym został złożony wniosek o płatność.
9) Liczbę punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434 z późn. zm.).