Wszechstronne wykorzystanie zbóż w Polsce

Od 5 lat należymy do unijnego rynku zbóż i konkurujemy z rolnikami z innych krajów mając podobne ceny środków produkcji (nawozy, pestycydy), identyczne wymagania jakościowe – ale innej wysokości dopłaty bezpośrednie i zależne od kursu euro.

W naszym kraju producenci rolni nie mają jednak udziałów w firmach handlowych i przetwórczych oraz marżach przez nie wypracowanych. Skutkiem tego warunki konkurencji są nierówne.
Efektem jest brak poczucia stabilizacji w produkcji zbóż (podobnie jak na innych rynkach rolnych), czego przecież oczekiwaliśmy przystępując do UE.

W polskim rolnictwie zboża w ostatnich latach stanowią około 70-75% zasiewów. Jesteśmy trzecim (pod względem powierzchni zasiewów) producentem zbóż w UE, największym producentem pszenżyta i drugim w świecie producentem żyta. Według GUS produkcja ziarna zbóż ogółem w Polsce w 2008 roku wyniosła ok. 27,7 mln t i była większa niż w poprzednim roku o blisko 0,5 mln t (o 1,9%) a także większa od średniej z lat 2001-2005 o blisko 0,9 mln t (o 3,4 %). Udział Polskiej produkcji ziarna zbóż w UE 27 w 2008 roku stanowił 9,4 %, zaś w produkcji światowej ok.1,2%.

Produkcja krajowa

Zboża w 2008 roku uprawiano w naszym kraju na 8,6 mln ha, co stanowi ok.1,3 % światowej powierzchni ich uprawy.

Powierzchnia poszczególnych gatunków wynosiła:

  •  pszenicy 2278,0 tys. ha
  •  żyta 1396,5 tys. ha
  •  pszenżyta 1333,5 tys. ha
  •  kukurydzy na ziarno 317,2 tys. ha
  •  jęczmienia 1206,6 tys. ha
  •  owsa 550,6 tys. ha
  •  mieszanek zbożowych 1444,0 tys. ha
  •  prosa 6,0 tys. ha
  •  pozostałych zbożowych 1,9 tys. ha
  •  gryki 64,5 tys. ha

Polska hodowla może się pochwalić licznymi sukcesami, z których najbardziej spektakularnym jest udział w wyhodowaniu i wprowadzeniu na pola i Europy pierwszego syntetycznego zboża – pszenżyta.

Hodowla na potrzeby zrównoważonego rolnictwa

Obecnie główny nacisk kładzie się w niej na zagadnienia związane z wykorzystaniem istniejącego potencjału oraz na jakość, odporność na choroby i niekonwencjonalne sposoby wykorzystania ziarna. Chodzi o to, aby do uprawy wprowadzić odmiany o dużej, naturalnej i trwałej odporności na patogeny. Odporność na ważne gospodarczo choroby wywołane przez grzyby musi być stałym parametrem uwzględnianym w programach hodowlanych.

Hodowla na cele energetyczne i przemysłowe ( bioetanol i biomasa)

Gatunkami szczególnie odpowiednimi do wykorzystania przemysłowego w celu produkcji energii odnawialnej są żyto i pszenżyto. Mimo że mąka żytnia jest źródłem wielu cennych substancji odżywczych zapobiegających skutkom wielu chorób cywilizacyjnych (lub je łagodzących), znaczenie jej jako surowca w produkcji chleba zmniejsza się.
Żyto ma większe znaczenie w przemyśle, tradycyjnie wykorzystywane jest też w gorzelnictwie (obecnie ponad 70% spirytusu produkowanego w kraju wytwarzane jest z żyta). Przemysłowy kierunek może wzrosnąć w przypadku stosowania żyta jako odtwarzalnego biopaliwa. Wykorzystanie powinno przynieść znaczne korzyści, zarówno z punktu widzenia rolnictwa, jak i ekologii.

Surowiec do produkcji biodegradowalnych tworzyw

Obecnie ze skrobi kukurydzianej otrzymuje się biodegradowalny polimer, ale jego zastosowanie pozostaje na razie ograniczone, ponieważ koszt wyprodukowania tworzywa jest wysoki. Globalny rynek dla biodegradowalnych tworzyw jest jeszcze mały, ale rozwija się bardzo szybko i będzie zwiększał o 20% w ciągu każdego następnego roku. Najbardziej zainteresowana wykorzystaniem tego typu tworzyw wydaje się branża opakowaniowa. Plastik biodegradowalny jest także stosowany w rolnictwie. Folie można pozostawić na polu, zaorać je i się nie rozłożą, a ekologiczny plastik rozłoży się i zadziała jak nawóz.

Hodowla odmian dla gospodarstw ekologicznych

Istnieje potrzeba hodowli odmian lepiej dostosowanych do uprawy w warunkach gospodarstw ekologicznych tzn. odmian o rozwiniętym systemie korzeniowym, o dużej wydajności w wykorzystaniu składników mineralnych (zwłaszcza azotu), dobrze plonujących w warunkach nawożenia organicznego, większej odporności na patogeny (choroby grzybowe i szkodniki) i dużej stabilności plonowania. W tym kierunku hodowli ważne są takie cechy jak zdolność do ograniczenia występowania i wzrostu chwastów, odpowiednie walory smakowe i wysoka trwałość jakości przetwarzanego ziarna. Odmiany hodowlane na potrzeby gospodarstw ekologicznych powinny cechować się znaczną odpornością lub tolerancją na choroby przenoszone przez nasiona, odpornością na stresy biotyczne, stabilnością plonowania i jakością w ekstensywnych warunkach uprawy.

Problem szkodliwej obecności toksyn w ziarnie zbóż znany był od dawna, lecz nie przywiązywano do tego większej wagi. Wzrost wymagań przemysłu paszowego, piwowarskiego i spożywczego – pod względem ograniczenia metabolitów pochodzenia grzybowego w przetwarzanym ziarnie – skłonił hodowców do poszukiwania form odpornych.

Podsumowanie

Ziarno zbóż przez lata stanowiło główne źródło pożywienia dla człowieka, paszy dla zwierząt i surowca  przemysłu spożywczego, a podstawowym celem hodowli była poprawa produkcyjności, przy jednoczesnym utrzymaniu jakości ziarna oraz jego odporności na choroby i szkodniki. W światowej produkcji żywności pochodzenia roślinnego zboża wciąz mają największe znaczenie, zwłaszcza pszenica, kukurydza i ryż. Do podstawowych produktów otrzymywanych z ziarniaków zbóż należą mąki, kasze, oleje i syropy. Najważniejszym polisacharydem zapasowym magazynowanym w ziarniakach jest skrobia. Jej pochodne (np. estry) wykorzystywane są w przemyśle włókienniczym, farmaceutycznym, kosmetycznym, papierniczym, tekstylnym oraz w produkcji klejów. Oprócz przeznaczenia konsumpcyjnego, ziarna i słoma zbóż wykorzystywane są do celów pastewnych i przemysłowych (piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka).

Źródło: Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, www.modr.mazowsze.pl, fot. sxc.hu
 

Zostaw komentarz

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Video thumbnail
Informator Agronomiczny: Wszystko o nawożeniu wiosennym
22:34
Video thumbnail
Jak poprawić tolerancję roślin na stres oksydacyjny?
05:03
Video thumbnail
Działania prewencyjne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w 2020 roku
05:28
Video thumbnail
Wyzwania na rynku mięsa
01:14:08
Video thumbnail
Owoce, hit eksportowy?
01:26:53
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #5
59:34
Video thumbnail
Rolnictwo zrównoważone wpływa na ekonomikę gospodarstw
07:03
Video thumbnail
Nowości w odmianach kukurydzy od Syngenta
05:22
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #4
01:00:26
Video thumbnail
Zbiór kukurydzy na kiszonkę 2020
04:11
Video thumbnail
Uroczyste wręczenie "Znaku Bezpieczeństwa KRUS"
04:59
Video thumbnail
Wirtualne Dni Kukurydzy PROCAM
56:30
Video thumbnail
Podsumowanie Konkursu dla dzieci: Dobrze się czuję, gdy o bezpieczeństwie rymuję!
03:14
Video thumbnail
Wirtualne Dni Warzyw PROCAM
01:00:03
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #3
01:02:05
Video thumbnail
Rekordowe plony pszenicy ozimej - Rekord Polski 2020
07:29
Video thumbnail
Ślimaki w uprawie rzepaku - wrześniowy PROCAM Alert Extra
01:53
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #2
44:53
Video thumbnail
Żniwa już za Wami? Pamiętajcie by dobrze zagospodarować słomę
05:00
Video thumbnail
PROCAM Cup - treningi 2020
02:12
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #1
50:56
Video thumbnail
dr Aleksandra Hadzik, prezes KRUS apeluje o zachowanie bezpieczeństwa podczas żniw!
01:22
Video thumbnail
Jak rolnik powinien zabezpieczyć gospodarstwo by spać spokojnie?
03:23
Video thumbnail
Doglebowa czy nalistna? Ochrona herbicydowa rzepaku ozimego
14:54
Video thumbnail
KRUS zainaugurowała Strategię „Wizja Zero” w sektorze rolniczym w Polsce w 2020 r.
08:01
Video thumbnail
Ziemniaki pod najlepszą ochroną w PROCAM Alert
08:56
Video thumbnail
Ruszyła druga edycja konkursu filmowego dla młodzieży "Moja Wizja Zero"
02:04
Video thumbnail
Prof. Andrzej Kowalski przewodniczącym Kapituły Konkursu - Plebiscytu AgroWybór 2020
01:40
Video thumbnail
Zielony ład - szansa czy wyzwanie dla polskiego rolnictwa?
04:24
11,177FaniLubię
4,567ObserwującyObserwuj
3,624ObserwującyObserwuj
5,420SubskrybującySubskrybuj

Nawet 100 tys. euro rocznie dla grup i organizacji producentów

15 kwietnia Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoczęła przyjmowanie wniosków o wsparcie w ramach działania Tworzenie grup producentów i organizacji producentów finansowanego z PROW...

Obserwuj nas na INSTAGRAMIE