Gazeta Agronews Nr 60

WYWIAD NUMER 30 NUMER 60 Szczególnie w krajach Unii Europejskiej, której Wspólna Polityka Rolna od lat sprzyja ochronie śro- dowiska i klimatu zarówno poprzez stawianie ry- gorystycznych norm produkcyjnych (np. w ramach norm dobrej praktyki rolniczej GAEC), jak i ofero- wanie zachęt finansowych do podejmowania do- datkowych, dobrowolnych zobowiązań na rzecz ochrony środowiska i klimatu poprzez programy rolnośrodowiskowo-klimatyczne, wsparcie rolnic- twa ekologicznego czy ekoschematy, rolnictwo jest ważnym elementem strategii przeciwdziałania zmianom klimatycznym. Choć wszystko wskazuje, że produkcja rolna w naj- bliższej przyszłości nie zostanie objęta żadnym sys- temem bezpośredniego raportowania emisji gazów cieplarnianych czy systemem obrotu uprawnienia- mi do emisji (w szczególno- ści planowanym ETS2), nie znaczy to wcale, że o śladzie węglowym w produkcji rol- nej możemy zapomnieć. Dla wielu produktów spo- żywczych, które codzien- nie trafiają na nasze stoły, emisje związane z wytwo- rzeniem surowców rolnych wchodzących w ich skład stanowią największą część śladu węglowego gotowych produktów. Trudno się za- tem dziwić, że zarówno przetwórcy jak sieci han- dlowe są i będą zainteresowani poznaniem faktycz- nych wielkości emisji, które przecież w zależności od systemu produkcji w każdym gospodarstwie mogą różnić się nawet o kilkadziesiąt procent. A je- śli myślimy o redukcji emisji w całym cyklu życia produktów spożywczych, produkcja surowców rol- nych jest obszarem w którym tkwią spore rezerwy. Dla przetwórców raportujących swoje emisje, te pochodzące z wytwarzania surowców rolnych wchodzą w skład zakresu 3, zgodnie z Greenho- use Gas Protocol (standard dla scope 3 Corporate Value Chain (Scope 3) Standard | GHG Protocol ) . Wytyczne unijnej dyrektywy CSRD (Corporate Su- stainability Reporting Directive) będącej podstawą raportowania ESG określają zakres i sposób licze- nia emisji ze szczególnym naciskiem na rzetelność i wiarygodność danych w oparciu na przesłankach ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE naukowych. Standardy wiarygodności raportowania ESG nie- zależnie czy wersji pełnej (po aktualnie procedo- wanych zmianach będą prawdopodobnie dotyczyć tylko podmiotów 1000+ Deal on updated susta- inability reporting and due diligence rules | News | European Parliament) czy uproszczonej w standar- dzie VSME (Voluntary reporting standard for SMEs (VSME), Concluded | EFRAG) wymagają bazowania na powszechnie uznanych i sprawdzonych standar- dach raportowania i to na barki raportującego skła- dają udowodnienie prawdziwości przedstawianych danych i informacji. Dlatego mówiąc o śladzie węglowym w produkcji rolnej, a tym bardziej o jego redukcji trzeba bazo- wać na wiarygodnych i po- wszechnie akceptowalnych narzędziach jego obliczania – przykładem takiego na- rzędzia jest chociażby Cool- Farm Tool Carbon Footprint Calculator | Measure Water & Biodiversity (notabene nasz program Elvio korzy- sta z CFT dzięki bezpośred- niej integracji obu narzędzi Wspieramy rolników w de- karbonizacji. Elvio połączo- ne z Cool Farm Tool). Jak rolnicy mogą ograniczać ślad węglowy? Aby mówić o ograniczeniu śladu węglowego w konkretnym gospodarstwie musimy przede wszystkim wiedzieć jaki ślad węglowy konkretne gospodarstwo generuje jako całość lub dla interesującej nas produkcji (np. dla konkretnej uprawy). Rzetelny obraz stanu wyjściowego możemy uzyskać wyłącznie w sytuacji, gdy wyliczenia bazują na faktycznych danych produkcyjnych – zużyciu nawozów, środków ochrony roślin, wykonanych zabiegach uprawowych, zużytych paszach itp. Bazując na ogólnych wskaźnikach emisyjności nie uwzględniamy specyfiki produkcji w gospodarstwie, przez co nie jesteśmy w stanie uchwycić wprowadzanych zmian w metodach produkcji, a nasze doświadczenia pokazują także, że Aby mówić o ograniczeniu śladu węglowego w konkretnym gospodarstwie musimy przede wszystkim wiedzieć jaki ślad węglowy konkretne gospodarstwo generuje jako całość lub dla interesującej nas produkcji. 44. AgroNews .com.pl WYWIAD NUMER 30 NUMER 60 bazowanie na standardowych wskaźnikach daje często znacznie zawyżone wartości emisji w po- równaniu do tych, wyliczonych na podstawie fak- tycznych danych. Jakie działania można podjąć aby ślad węglowy ograniczyć? Posłużmy się metodyką wykorzysty- waną w CoolFarm Tool: How to Measure Carbon Footprint, Water & Biodiversity W przypadku produkcji roślinnej bierzemy pod uwagę następujące czynniki wpływające na emisję: zebrany plon i jego jakość (ew. udział plonu handlo- wego w plonie ogółem), • rodzaj i ilość zużytych nawozów (naturalnych i mineralnych), • rodzaj i ilość użytych środ- ków ochrony roślin, • zużycie nośników energii – w tym paliw, • transport produktów goto- wych. Dla produkcji zwierzęcej – np. produkcji mleka, musimy uwzględnić z kolei następujące kategorie: •wielkość produkcji (liczba zwierząt, produkcja mleka itp.), • rodzaj i ilość zużytych pasz, • produkcję nawozów naturalnych (sposób utrzy- mania zwierząt) i metody ich zagospodarowania, • zużycie nośników energii – w tym paliw, • transport produktów gotowych. W każdej z powyższych kategorii możemy znaleźć sposób na redukcję emisji. Zaczynając od poprawy efektywności nakładów ponoszonych na produkcję (np. w zakresie stosowania środków ochrony roślin czy nawozów – te zastosowane w odpowiednim terminie i dawce dają korzyść w postaci wysokie- go plonu, zastosowane w tych samych dawkach ale niewłaściwych terminach generują ślad węglowy, a nie dają efektu w postaci poprawy ilości czy jakości plonu), poprzez praktyki rolnictwa regaratywnego Polskie Stowarzyszenie Zrównoważonego Rolnic- twa i Żywności , właściwe gospodarowanie nawo- zami naturalnymi z produkcji zwierzęcej ogranicza- jące straty azotu do wód i atmosfery (co daje także korzyść w postaci ograniczenia zapotrzebowania ROLNICTWO ZRÓWNOWAŻONE na dodatkowe nawożenie mineralne). W styczniu 2026 roku ma zostać opublikowany nowy standard liczenia emisji Save the Date: Land Sector and Removals Standard | GHG Protocol w ramach GHG Protokol. Standard ten powinien wy- jaśnić wiele obszarów dotyczących ograniczania emisji a także sekwestracji węgla np. w ramach pro- dukcji polowej. Korzyści z odpowiedniego zarządzania śladem wę- glowym Każde działanie służące ograniczeniu emisji w pro- dukcji rolnej daje niewątpliwe korzyści środowisko- we. Z punktu widzenia gospodarstwa rolnego jako jednostki biznesowej musimy spojrzeć jednak także na finan- sowy aspekt właściwego zarzą- dzania śladem węglowym jako elementu zrównoważonej pro- dukcji. Optymalizacja poszczególnych czynników produkcyjnych wpły- wających na wielkość emisji daje nie tylko korzyści środowiskowe ale może przełożyć się także na korzyści finansowe – np. ograniczenie zużycia nawozów mineralnych, które w produkcji polowej są jednym z głównych źródeł emisji, a jed- nocześnie jedną z głównych pozycji kosztowych. Kolejnym ważnym aspektem prawidłowego zarzą- dzania śladem węglowym są oczekiwania odbior- ców surowców rolnych – zakładów przetwórczych i sieci handlowych. Z tego punktu widzenia kluczowe będzie już samo obliczenie śladu węglowego w go- spodarstwie lub dla konkretnego produktu jako ele- ment niezbędny do raportowania ESG tych podmio- tów, a co z czasem może przełożyć się na konkretne oczekiwania i preferencji dla produktów o mniej- szym śladzie. Ważnym aspektem są także bezpośrednie korzyści dla rolnika wynikające z stosowania praktyk ogra- niczających emisyjność w gospodarstwie – np. w postaci płatności za realizację ekoschematów w ra- mach Wspólnej Polityki Rolnej (Rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi – Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – Portal Gov.pl. Pojawiają się także inne inicjatywy oferujące Każde działanie służące ograniczeniu emisji w produkcji rolnej daje niewątpliwe korzyści środowiskowe. AgroNews .com.pl 45.