Skracanie rzepaku, czyli regulacja wzrostu pędu głównego i poprawa struktury roślin, to zabieg coraz częściej uznawany za niezbędny element agrotechniki. Dzięki niemu można wyrównać łan, poprawić warunki przezimowania oraz zwiększyć efektywność późniejszego wzrostu roślin.
Dlaczego skracać rzepak?
Skracanie rzepaku pozwala na zahamowanie nadmiernego wydłużania pędu głównego, co ogranicza ryzyko wylegania i poprawia zimotrwałość. Wyrównanie roślin w łanie sprawia, że pędy boczne i główny rozwijają się bardziej proporcjonalnie, co sprzyja równomiernemu kwitnieniu i dojrzewaniu. Dodatkowo, silniejszy system korzeniowy i grubsza szyjka korzeniowa zwiększają odporność na mrozy oraz lepsze wykorzystanie składników pokarmowych.
Kiedy wykonać zabieg?
Termin wykonania zabiegu zależy od fazy rozwojowej rzepaku i warunków pogodowych.
Jesienią
Zabieg przeprowadza się najczęściej, gdy rośliny osiągną fazę 4–6 liści właściwych (BBCH 14–16). Jeśli jesień jest ciepła i rozwój roślin szybki, może być konieczne wykonanie dwóch zabiegów – pierwszy w fazie 4 liści, drugi w fazie 8 liści. Zbyt późne wykonanie zabiegu ogranicza jego skuteczność, a zbyt wczesne może zahamować rozwój roślin.
Wiosną
Regulację wykonuje się, gdy rzepak rozpoczyna intensywny wzrost pędu głównego – zwykle w fazie BBCH 30–35, gdy pęd osiąga długość ok. 15–20 cm. Termin powinien być dostosowany do kondycji roślin po zimie. W przypadku gęstych i wysokorosłych łanów zabieg jest szczególnie zalecany.
Jakie substancje czynne można stosować?
Do regulacji wzrostu rzepaku wykorzystuje się tzw. regulatory wzrostu – środki chemiczne, które ograniczają wydłużanie pędów poprzez hamowanie syntezy giberelin lub oddziaływanie na fitohormony.
Najczęściej stosowane substancje aktywne:
- chlorek mepikwatu – silny inhibitor giberelin, skuteczny w ograniczaniu wzrostu;
- chlorek chloromekwatu (CCC) – również inhibitor giberelin, stosowany w regulacji pokroju roślin;
- triazole (metkonazol, tebukonazol, difenokonazol) – fungicydy o dodatkowym działaniu skracającym, które często łączy się z zabiegiem ochronnym.
Warto pamiętać, że niektóre substancje, takie jak chlorek chloromekwatu, zostały objęte ograniczeniami lub są stopniowo wycofywane. Przed wykonaniem zabiegu należy zawsze sprawdzić aktualną rejestrację środka w wykazie MRiRW.
Praktyczne wskazówki dla rolnika
- Zabieg wykonuj, gdy temperatura powietrza wynosi 8–15°C i nie ma przymrozków.
- Ocen stan łanu przed opryskiem – w słabszych uprawach wybieraj preparaty o łagodniejszym działaniu, w silnych łanach zastosuj środki o większej sile skracania.
- Nie przekraczaj zalecanych dawek – zbyt wysokie mogą zahamować wzrost i obniżyć plon.
- Skracanie często łączy się z opryskiem fungicydowym – wiele środków ma działanie dwufunkcyjne (regulacja wzrostu i ochrona przed chorobami).
Skracanie rzepaku to zabieg, który ma kluczowe znaczenie dla uzyskania mocnych, dobrze rozwiniętych i odpornych roślin. Wykonany w odpowiednim momencie i z użyciem właściwego środka pozwala poprawić strukturę łanu, zmniejszyć ryzyko wylegania i zwiększyć plon. Należy jednak pamiętać, że lista dopuszczonych substancji zmienia się – dlatego każdy rolnik powinien na bieżąco sprawdzać aktualne przepisy oraz zalecenia producentów środków ochrony roślin.
