W kampanii dopłat 2026 nie będzie rozszerzenia listy upraw objętych wsparciem w ramach ekoschematu „Integrowana Produkcja Roślin”. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oficjalnym piśmie odniósł się do wniosku samorządu rolniczego i jednoznacznie wskazał: obowiązuje status quo, a nowe metodyki – choć zatwierdzane – nie przełożą się automatycznie na dopłaty.
Spór o załącznik 5a – źródło problemu
Krajowa Rada Izb Rolniczych zwróciła uwagę na lukę w przepisach. Nowelizacja rozporządzenia weszła w życie 12 marca 2026 r. i doprecyzowała zasady przyznawania płatności w ramach integrowanej produkcji. W praktyce jednak nie zaktualizowano kluczowego elementu – załącznika nr 5a.
To właśnie ten załącznik określa listę upraw, do których można otrzymać wsparcie. Obecnie uwzględnia on jedynie metodyki zatwierdzone do marca 2025 r. Oznacza to, że rośliny, dla których pojawiły się nowe metodyki w ostatnim roku, pozostają poza systemem dopłat.
Ministerstwo: brak zmian w trakcie kampanii
Resort rolnictwa jasno wskazuje, że w trwającej kampanii 2026 nie planuje rozszerzenia katalogu upraw objętych wsparciem. Powody są trzy:
- konieczność przebudowy systemu eWniosekPlus,
- ograniczony budżet na ekoschematy,
- chęć utrzymania stawek płatności na stabilnym poziomie.
Jak podkreślono, rozszerzenie listy upraw oznaczałoby rozproszenie środków i potencjalne obniżenie dopłat dla wszystkich beneficjentów.
Dwie rzeczywistości: system IPR a ekoschemat IP
Ministerstwo zwraca uwagę na kluczowe rozróżnienie, które w praktyce budzi najwięcej nieporozumień.
System Integrowanej Produkcji Roślin (IPR) to dobrowolny system jakości, który:
- opiera się na nowoczesnych metodach uprawy i ochrony roślin,
- ogranicza stosowanie chemii i ryzyko przekroczeń pozostałości,
- kończy się uzyskaniem certyfikatu jakości.
Natomiast ekoschemat IP to element dopłat bezpośrednich, który:
- obejmuje tylko wybrane gatunki wskazane w przepisach,
- wymaga prowadzenia upraw zgodnie z metodykami i pod nadzorem jednostki certyfikującej,
- jest płatnością niezwiązaną z produkcją (tzw. decoupled payment).
W praktyce oznacza to jedno: nie każda uprawa prowadzona w systemie IPR daje prawo do dopłaty w ekoschemacie.
Zmiana filozofii dopłat od 2025 r.
Warto przypomnieć, że w latach 2023–2024 obowiązywała jednolita stawka płatności dla wszystkich grup upraw. Dopłaty obejmowały również trwałe użytki zielone.
Od 2025 r. system został przebudowany. Wprowadzono:
- zróżnicowanie stawek w zależności od grup upraw (np. sadownicze, warzywne, rolnicze),
- większe powiązanie dopłat z rzeczywistymi kosztami i wymaganiami technologii.
To rozwiązanie – jak podkreśla resort – miało uporządkować system i lepiej odzwierciedlać realia produkcji.
Dlaczego nie rozszerzono listy upraw?
Decyzja o utrzymaniu obecnego katalogu upraw była – według ministerstwa – świadoma i konsultowana. W tle są dwa istotne czynniki:
Po pierwsze – kalendarz naborów.
Metodyki integrowanej produkcji mogą być zatwierdzane przez cały rok, natomiast wnioski o dopłaty składa się w określonym terminie (15 marca – 15 maja). Rozszerzanie listy „w trakcie gry” rodziłoby chaos interpretacyjny.
Po drugie – budżet.
Ekoschematy mają ograniczone finansowanie. Każde rozszerzenie listy beneficjentów oznacza mniejsze stawki dla pozostałych.
eWniosekPlus bez zmian
Brak aktualizacji załącznika 5a oznacza również brak zmian w aplikacji eWniosekPlus. System odzwierciedla obowiązujące przepisy i umożliwia wybór wyłącznie tych upraw, które kwalifikują się do wsparcia w 2026 r.
Dla rolników to jasny sygnał: nie wszystkie nowo zatwierdzone metodyki będą widoczne w systemie i objęte dopłatą.
Co to oznacza dla gospodarstw?
W praktyce rolnicy muszą rozdzielić dwie decyzje:
- produkcyjną – czy wejść w system IPR dla jakości i rynku,
- finansową – czy dana uprawa kwalifikuje się do wsparcia w ekoschemacie.
Brak aktualizacji listy upraw może ograniczyć zainteresowanie niektórymi nowymi metodykami, szczególnie tam, gdzie koszty wdrożenia są wysokie.
