Wiosenne siewy to dla rolników czas intensywnej pracy, ale także moment podwyższonego ryzyka. Szczególnie narażone są pola kukurydzy i plantacje ziemniaków, gdzie szkody powodowane przez dziki mogą pojawić się bardzo szybko. Wystarczy kilka nocy żerowania, aby straty były dotkliwe finansowo.
Polski Związek Łowiecki przypomina, że najskuteczniejsza ochrona upraw nie zaczyna się od szacowania szkód, ale od wcześniejszej współpracy rolnika z miejscowym kołem łowieckim. Kluczowe są szybka informacja, znajomość terenu i działania podjęte jeszcze zanim zwierzyna zacznie regularnie wchodzić na pole.
Największe ryzyko tuż po siewie kukurydzy
Świeżo obsiane pola kukurydzy są dla dzików szczególnie atrakcyjne. Pęczniejące i kiełkujące ziarno stanowi łatwo dostępny pokarm, dlatego pierwsze dni po siewie mają ogromne znaczenie.
Okres największego zagrożenia trwa zwykle kilkanaście dni, ale w zależności od pogody, temperatury gleby i tempa wschodów może się wydłużyć. Jeżeli kukurydza długo kiełkuje, pole dłużej pozostaje narażone na rycie i żerowanie dzików.
Podobny problem dotyczy plantacji ziemniaków, zwłaszcza tych położonych w pobliżu lasów, zadrzewień, nieużytków i znanych tras przemieszczania się zwierzyny.
Szybka informacja może uratować uprawę
PZŁ zachęca rolników, aby informowali miejscowe koła łowieckie o planowanych siewach. Szczególnie ważne jest to w rejonach, gdzie szkody pojawiały się już w poprzednich latach.
Dla koła łowieckiego znaczenie mają konkretne informacje: lokalizacja pola, termin siewu, rodzaj uprawy, powierzchnia, sąsiedztwo lasu lub zadrzewień oraz wcześniejsze przypadki żerowania dzików. Dzięki temu myśliwi mogą szybciej ocenić ryzyko i zaplanować działania w terenie.
Rolnik najlepiej zna swoje pole i harmonogram prac. Myśliwi znają lokalne przejścia zwierzyny, miejsca żerowania i kierunki jej przemieszczania. Połączenie tych informacji pozwala działać wcześniej, a nie dopiero wtedy, gdy straty są już widoczne.
„W szkodach łowieckich najdroższe bywa opóźnienie. Jeśli informacja o siewie kukurydzy albo pierwszych śladach żerowania trafia do koła od razu, można zaplanować dyżury, wzmocnić zabezpieczenia i skierować aktywność myśliwych tam, gdzie ryzyko jest największe. Celem nie jest sama procedura odszkodowawcza, ale ograniczenie strat, zanim do nich dojdzie” – mówi Wacław Matysek z Biura Prasowego PZŁ.
Jedna metoda nie wystarczy
Ochrona upraw przed dzikami wymaga łączenia kilku działań. W praktyce najlepiej sprawdza się jednoczesne stosowanie zabezpieczeń technicznych, odstraszania i obecności ludzi w terenie.
Na polach szczególnie narażonych na szkody pomocne mogą być pastuchy elektryczne, dyżury myśliwych, środki zapachowe, odstraszacze akustyczne i wizualne. Ważne jest jednak, aby te metody były kontrolowane i zmieniane. Zwierzyna szybko przyzwyczaja się do powtarzalnych bodźców, dlatego pozostawiony bez nadzoru odstraszacz rzadko daje trwały efekt.
Pastuch elektryczny również wymaga regularnej kontroli. Należy sprawdzać napięcie, stan przewodów, uziemienie oraz to, czy roślinność nie dotyka linii ogrodzenia. Nawet dobre zabezpieczenie może przestać działać, jeżeli nie jest utrzymywane w sprawności.
Rolnik i koło łowieckie mają ten sam cel
Szkody łowieckie są źródłem napięć, ale w okresie siewów interes rolnika i koła łowieckiego jest wspólny. Chodzi o ograniczenie strat, zanim powstaną.
Koła łowieckie odpowiadają za gospodarkę łowiecką, uczestniczą w procedurach szacowania szkód i ponoszą finansowe konsekwencje szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowne wskazane w przepisach. Dlatego skuteczna prewencja jest korzystna dla obu stron.
Największe znaczenie ma lokalna współpraca. Inaczej zabezpiecza się niewielkie pole kukurydzy przy ścianie lasu, inaczej duży łan położony wśród innych upraw, a jeszcze inaczej plantację ziemniaków, do której zwierzyna regularnie podchodzi z pobliskich zadrzewień.
„Każde pole jest inne. Inaczej chroni się kukurydzę przy ścianie lasu, inaczej duży łan położony wśród innych upraw, inaczej plantację ziemniaków. Dlatego PZŁ zachęca, aby nie czekać na pierwsze straty. Kontakt z kołem przed siewem daje czas na wybór metod i rozłożenie działań między rolnika oraz myśliwych” – dodaje Wacław Matysek.
Co rolnik powinien zrobić przed siewem?
Najważniejsze jest działanie z wyprzedzeniem. Rolnik powinien przekazać kołu łowieckiemu informację o planowanym siewie kukurydzy lub sadzeniu ziemniaków, zwłaszcza jeśli pole znajduje się przy lesie, zadrzewieniach albo w miejscu, gdzie szkody pojawiały się już wcześniej.
Warto od razu wskazać powierzchnię uprawy, termin siewu, lokalizację działki i wcześniejsze problemy ze zwierzyną. Po siewie należy regularnie kontrolować pole i szybko zgłaszać pierwsze ślady żerowania. Im wcześniej informacja trafi do koła, tym większa szansa na skuteczne działania.
Zabezpieczenia powinny być stosowane możliwie wcześnie. Jeżeli dziki nauczą się regularnie odwiedzać pole, ich odstraszenie będzie trudniejsze. Dlatego pastuchy, środki zapachowe i inne metody ochrony najlepiej uruchomić przed pojawieniem się szkód, a nie dopiero po pierwszej stracie.
Prewencja tańsza niż odszkodowanie
Szkody w uprawach to realny problem gospodarczy. Oznaczają nie tylko stratę części plonu, ale także dodatkową pracę, stres, formalności i często długie procedury. Dlatego PZŁ podkreśla, że celem nie powinno być wyłącznie późniejsze szacowanie strat, ale przede wszystkim ich ograniczanie.
Wiosenne siewy to krótki, ale bardzo wrażliwy okres. Jeżeli rolnik i koło łowieckie działają szybko, lokalnie i w kontakcie, ryzyko strat można znacząco zmniejszyć. Najgorszym rozwiązaniem jest czekanie, aż dziki wejdą w uprawę na dobre. Wtedy ochrona pola staje się znacznie trudniejsza, a koszty rosną po obu stronach.
