Wylał gnojowicę przed KPRM, został zatrzymany. Teraz państwo musi mu zapłacić

Marcin Zieńczuk, rolnik zatrzymany w 2024 roku po proteście przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, wygrał sprawę o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie. Sąd Okręgowy w Warszawie zasądził na jego rzecz 1500 zł od Skarbu Państwa i obciążył państwo kosztami postępowania. Co istotne, sąd potwierdził wcześniejsze ustalenia, że nie istniały podstawy do pozbawienia rolnika wolności. Sprawa, która rozpoczęła się od protestu przeciwko unijnej polityce rolnej i importowi produktów z Ukrainy, stała się również ważnym rozstrzygnięciem dotyczącym granic uprawnień służb wobec protestujących.

Wylał gnojowicę przed kancelarią premiera. Sąd przyznał mu zadośćuczynienie!

Rolnik wygrał sprawę ze Skarbem Państwa. Sąd przyznał mu 1500 zł

Ponad dwa lata po głośnym proteście rolniczym przed siedzibą premiera w Warszawie zapadł wyrok dotyczący zatrzymania jednego z jego uczestników. Sąd Okręgowy w Warszawie uznał roszczenie Marcina Zieńczuka i przyznał mu 1500 zł zadośćuczynienia za niesłuszne zatrzymanie.

Pieniądze ma wypłacić Skarb Państwa, który został również obciążony kosztami procesu.

Choć zasądzona kwota nie jest wysoka, znaczenie orzeczenia wykracza poza wymiar finansowy. Sąd potwierdził bowiem, że zastosowanie wobec rolnika środka polegającego na pozbawieniu wolności nie miało odpowiedniego uzasadnienia prawnego.

Co ważne, 1500 zł było kwotą świadomie wskazaną przez samego rolnika. Celem postępowania nie było uzyskanie wysokiego odszkodowania, lecz doprowadzenie do sądowego potwierdzenia, że zatrzymanie nastąpiło bez wymaganych podstaw.

Gnojowica przed kancelarią premiera. Tak rozpoczęła się sprawa

Wydarzenia, które doprowadziły do wielomiesięcznych postępowań sądowych, rozegrały się 13 kwietnia 2024 roku w Warszawie.

W kraju trwały wówczas protesty rolników sprzeciwiających się założeniom Europejskiego Zielonego Ładu oraz importowi produktów rolnych z Ukrainy.

Marcin Zieńczuk przeprowadził protest przed Kancelarią Prezesa Rady Ministrów, wylewając gnojowicę przed siedzibą szefa rządu.

Na miejscu interweniowali funkcjonariusze Służby Ochrony Państwa. Podczas obezwładniania rolnika zastosowano siłę fizyczną oraz gaz. Jeden z funkcjonariuszy upadł w trakcie interwencji.

Zdarzenie zakończyło się zatrzymaniem protestującego i postawieniem mu poważnych zarzutów.

Rolnik był podejrzewany o naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza oraz zanieczyszczenie środowiska w znacznych rozmiarach. W związku z zarzucanymi czynami groziła mu kara nawet do 8 lat pozbawienia wolności.

Ostatecznie jednak postępowanie karne potoczyło się zupełnie inaczej, niż wskazywał początkowy ciężar zarzutów.

Prokuratura umorzyła dochodzenie. Nie stwierdzono znamion przestępstwa

Obrońcy Marcina Zieńczuka z Instytutu Ordo Iuris zakwestionowali zasadność jego zatrzymania. W zażaleniu podnosili, że nie występowały wystarczające podstawy do podejrzenia popełnienia przestępstwa, a zastosowany środek był nieproporcjonalny do okoliczności zdarzenia.

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia przyznał rację obronie w zakresie braku zasadności zatrzymania.

Jednocześnie rozróżnił dwie kwestie prawne. Uznał, że zatrzymanie było formalnie prawidłowe, ale niezasadne.

Oznacza to, że pomimo zachowania wymogów formalnych nie istniały wystarczające podstawy do zastosowania tak daleko idącego środka, jak pozbawienie człowieka wolności.

Kolejne rozstrzygnięcie zapadło 13 maja 2024 roku. Prokuratura umorzyła dochodzenie ze względu na brak znamion czynów zabronionych.

Tym samym zarzuty dotyczące przestępstw, które początkowo przedstawiono rolnikowi, nie znalazły potwierdzenia pozwalającego na dalsze prowadzenie postępowania karnego.

Za protest rolnik otrzymał naganę. Sąd uwzględnił okoliczności zdarzenia

Umorzenie dochodzenia dotyczącego przestępstw nie oznaczało jednak, że zachowanie Marcina Zieńczuka pozostało całkowicie bez konsekwencji prawnych.

Sprawa była również rozpatrywana na gruncie przepisów o wykroczeniach.

27 listopada 2024 roku wydano wyrok nakazowy, od którego wniesiono sprzeciw. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wymierzył rolnikowi karę nagany i zwolnił go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Przy rozstrzygnięciu uwzględniono motywy działania, okoliczności rolniczego protestu oraz incydentalny i emocjonalny charakter zdarzenia.

To istotne rozróżnienie. Sąd nie uznał, że forma protestu była całkowicie pozbawiona konsekwencji prawnych. Stwierdzono natomiast, że zachowanie rolnika nie uzasadniało zarzutów o popełnienie wskazanych przestępstw ani zastosowanego wobec niego zatrzymania.

Sąd Okręgowy: Nie było podstaw do zatrzymania rolnika

Po wcześniejszych rozstrzygnięciach pełnomocnik Marcina Zieńczuka wystąpiła do Sądu Okręgowego w Warszawie z wnioskiem o zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie.

Sąd uwzględnił żądanie w całości, podzielając stanowisko wcześniej przedstawione przez Sąd Rejonowy.

W uzasadnieniu wskazano, że nie została spełniona ogólna przesłanka zatrzymania, ponieważ zachowanie rolnika nie nosiło znamion przestępstwa. Nie wystąpiła również żadna z wymaganych przesłanek szczególnych.

W praktyce oznaczało to, że zatrzymanie nie powinno było nastąpić.

Sąd odniósł się także do skutków, jakie interwencja wywołała u Marcina Zieńczuka. Rolnik został umieszczony w policyjnym pomieszczeniu dla osób zatrzymanych, gdzie doświadczał silnego stresu.

Zdarzenie było również szeroko komentowane w mediach. Informacje o zatrzymaniu wpłynęły na jego sytuację i postrzeganie w lokalnym środowisku.

Sąd uznał, że zatrzymanie spowodowało u rolnika krzywdę psychiczną, co uzasadniało przyznanie zadośćuczynienia.

„Ta sprawa nigdy nie była o 1500 zł”. Pełnomocnik komentuje wyrok

Wyrok skomentowała adwokat Magdalena Leszczyńska, reprezentująca Marcina Zieńczuka.

– Ta sprawa nigdy nie była o 1500 zł. Była o to, żeby państwo oficjalnie przyznało się do błędu i właśnie dziś to nastąpiło. Zatrzymanie i użycie siły pokazywano w mediach, tymczasem czyn okazał się nie wyczerpywać żadnych znamion przestępstwa, żadnej przesłanki zatrzymania – wskazuje adw. Magdalena Leszczyńska.

Pełnomocniczka podkreśla, że decyzja o pozbawieniu człowieka wolności musi mieć odpowiednie uzasadnienie i nie może stanowić automatycznej reakcji na kontrowersyjną formę protestu.

– Zatrzymanie to środek wyjątkowy, a nie narzędzie pierwszego wyboru wobec protestujących. Mam nadzieję, że funkcja tego wyroku jest prewencyjna i następnym razem, zanim funkcjonariusz pozbawi kogoś wolności, sprawdzi, czy w ogóle ma do tego prawo – dodaje adwokat.

Co ten wyrok oznacza dla rolników i uczestników protestów?

Sprawa Marcina Zieńczuka zwraca uwagę na istotną kwestię prawną: samo uczestnictwo w proteście, nawet jeśli jego forma budzi kontrowersje lub może stanowić wykroczenie, nie oznacza automatycznie, że istnieją podstawy do zatrzymania uczestnika.

Zatrzymanie jest środkiem ingerującym w konstytucyjnie chronioną wolność osobistą. Jego zastosowanie wymaga spełnienia przesłanek określonych w przepisach, w szczególności Kodeksu postępowania karnego.

Przy ocenie zasadności zatrzymania znaczenie ma nie tylko podejrzenie popełnienia przestępstwa, ale również występowanie ustawowych okoliczności uzasadniających potrzebę zastosowania tego środka.

Należy jednocześnie podkreślić, że prawo do protestu nie daje uczestnikom zgromadzeń nieograniczonej swobody działania i nie wyłącza odpowiedzialności za naruszenie przepisów.

Wyrok w sprawie Zieńczuka nie oznacza więc przyzwolenia na każdą formę protestu. Potwierdza natomiast, że działania służb muszą pozostawać w granicach prawa, a zastosowanie zatrzymania wymaga samodzielnego, konkretnego uzasadnienia.

To nie koniec spraw sądowych. Kolejna rozprawa już 17 listopada

Choć Marcin Zieńczuk uzyskał korzystne rozstrzygnięcie w sprawie zadośćuczynienia, jego problemy prawne związane z działalnością protestacyjną nie dobiegły końca.

Na 17 listopada 2026 roku zaplanowano rozprawę przed Sądem Okręgowym w Łomży. Postępowanie dotyczy protestu, który rolnik przeprowadził przeciwko umowie handlowej Unii Europejskiej z Mercosurem przed posesją ministra rolnictwa.

Również w tym postępowaniu pomoc prawną Marcinowi Zieńczukowi zapewnia Instytut Ordo Iuris.

Warszawski wyrok stanowi tymczasem ważne rozstrzygnięcie w sprawie granic interwencji służb podczas protestów społecznych. Rolnik, któremu początkowo groziło nawet 8 lat więzienia, ostatecznie nie został skazany za przestępstwo, a sąd przyznał mu zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie.

To pokazuje, jak istotna jest sądowa kontrola działań funkcjonariuszy, szczególnie w sytuacjach, gdy interwencja państwa prowadzi do pozbawienia obywatela wolności.

Źródło: Instytut Ordo Iuris

Małgorzata Kulma
Małgorzata Kulmahttps://agronews.com.pl
Redaktor portalu agronews.com.pl. Email: m.kulma@agronews.com.pl

Zostaw komentarz

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

13,428FaniLubię
7,105ObserwującyObserwuj
3,946ObserwującyObserwuj
13,432SubskrybującySubskrybuj