Jak zmieniła się polska wieś dzięki środkom unijnym i jakie możliwości wsparcia czekają rolników w najbliższych latach – to główne tematy konferencji poświęconej Programowi Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Planowi Strategicznemu WPR 2023–2027. W spotkaniu w Białymstoku uczestniczył minister rolnictwa Stefan Krajewski. Podkreślił, że członkostwo w Unii Europejskiej było dla polskiego rolnictwa ogromną szansą rozwojową.
– Polska wieś i rolnictwo bardzo dobrze wykorzystały możliwości, jakie dała obecność w Unii Europejskiej. Efekty widać dziś w nowoczesnych gospodarstwach, rozwijającym się przetwórstwie i coraz lepszej infrastrukturze na obszarach wiejskich – zaznaczył minister.
Fundusze z PROW zmieniły oblicze wsi
Podczas konferencji podkreślano, że środki z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich odegrały kluczową rolę w modernizacji gospodarstw oraz w rozwoju lokalnej infrastruktury.
Dzięki wsparciu rolnicy mogli inwestować m.in. w nowe budynki produkcyjne, nowoczesne maszyny oraz technologie poprawiające efektywność produkcji i dobrostan zwierząt. W regionie podlaskim szczególnie widoczne jest to w sektorze mleczarskim.
– Dziś w naszym regionie działają jedne z najnowocześniejszych zakładów przetwórczych w Europie. Podlaskie mleczarnie są rozpoznawalne na rynkach międzynarodowych – podkreślił minister Stefan Krajewski.
Konkrety: miliardy euro i setki inwestycji
W ramach PROW 2014–2020 na działania realizowane przez samorządy województw – obejmujące m.in. rozwój infrastruktury i wsparcie lokalnych społeczności – przeznaczono 3,8 mld euro (16,55 mld zł). To ponad 20 proc. budżetu programu.
W województwie podlaskim środki te przełożyły się na liczne inwestycje, w tym:
- scalenie gruntów o powierzchni 23,4 tys. ha,
- udział 2 819 gospodarstw w projektach scaleniowych,
- realizację 146 inwestycji drogowych,
- modernizację 301,6 km dróg lokalnych oraz budowę 46,4 km nowych odcinków.
Duże środki trafiły także na rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. W regionie zrealizowano 157 projektów o wartości ponad 332 mln zł, dzięki którym powstało lub zmodernizowano:
- 348 km sieci wodociągowej,
- 98 km kanalizacji zbiorczej,
- 808 przydomowych oczyszczalni ścieków.
Minister podkreślił również, że dzięki sprawnej realizacji projektów Polska w pełni wykorzystała środki z PROW 2014–2020 i nie musiała zwracać funduszy do Komisji Europejskiej.
LEADER – rozwój tworzony przez lokalne społeczności
Ważnym elementem programu było podejście LEADER, które opiera się na inicjatywie mieszkańców i oddolnym planowaniu rozwoju lokalnego.
W całej Polsce powstało 291 Lokalnych Grup Działania, z czego 11 działa w województwie podlaskim. W ramach lokalnych strategii rozwoju w regionie zrealizowano 1 252 projekty o łącznej wartości ponad 135 mln zł.
Dzięki tym środkom powstawały nowe firmy, miejsca pracy oraz infrastruktura turystyczna i rekreacyjna. Jednocześnie lokalne społeczności mogły realizować projekty społeczne i kulturalne.
– Program LEADER pokazuje, jak ważne jest oddanie inicjatywy mieszkańcom. To oni najlepiej wiedzą, jakie inwestycje są potrzebne w ich miejscowościach – zaznaczył minister.
Nowa WPR daje kolejne możliwości wsparcia
Podczas konferencji dużo miejsca poświęcono również nowej perspektywie finansowej Wspólnej Polityki Rolnej, realizowanej w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027.
Program ten jeszcze mocniej koncentruje się na:
- wzmacnianiu odporności gospodarstw,
- ochronie środowiska,
- wspieraniu młodych rolników.
Jednym z najważniejszych instrumentów jest zwiększona premia dla młodego rolnika. W przypadku gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą może wynieść nawet 300 tys. zł.
Na działania realizowane przez samorządy województw przeznaczono 1,2 mld euro (około 5,1 mld zł). To około 16 proc. środków na rozwój obszarów wiejskich.
Największa pula finansowania trafi do programu LEADER / Rozwój Lokalny Kierowany przez Społeczność. Na ten cel przeznaczono 741,6 mln euro (3,1 mld zł).
WPR kluczowa dla bezpieczeństwa żywnościowego
Podczas debaty towarzyszącej konferencji minister Stefan Krajewski zwrócił uwagę, że dyskusja o przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej ma dziś znacznie szerszy wymiar niż tylko wsparcie dla rolnictwa.
– W obliczu wojny za naszą wschodnią granicą, napięć geopolitycznych i zmian klimatu Wspólna Polityka Rolna musi pozostać silnym i stabilnym instrumentem wsparcia rolnictwa w Unii Europejskiej – podkreślił.
Przypomniał również, że w lipcu 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła propozycję budżetu nowej WPR. W tej propozycji dla Polski przewidziano około 24,6 mld euro. Jest to największa pula spośród wszystkich państw członkowskich.
Podziękowania dla osób zaangażowanych w rozwój wsi
Konferencja w Białymstoku była także okazją do uhonorowania osób i instytucji, które odegrały ważną rolę we wdrażaniu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w regionie.
Podczas wydarzenia wręczono podziękowania beneficjentom programu oraz wyróżnienia dla przedstawicieli Lokalnych Grup Działania. Minister rolnictwa przekazał także odznaki „Zasłużony dla Rolnictwa” osobom szczególnie zaangażowanym w rozwój polskiej wsi i rolnictwa.
