RSM a jakość ziarna pszenicy

Pszenica z uwagi na duże znaczenie w żywieniu człowieka oraz wysoki potencjał plonowania zajmuje jedną z największych powierzchni zasiewów roślin zbożowych na świecie. Ziarno pszenicy przeznacza się głównie na cele konsumpcyjne, w związku z tym otrzymany surowiec musi charakteryzować się odpowiednimi cechami jakościowymi.

 \"\"

Na podstawie parametrów istotnych dla przemysłu młynarskiego i piekarnictwa utworzono system klasyfikacji ziarna, w którym wydzielono 5 grup jakości (pszenica elitarna, jakościowa, chlebowa, na ciastka, paszowa). Ziarno z trzech pierwszych grup ma najlepsze parametry technologiczne i używane jest do wypieku pieczywa lub jako polepszacze mąki. Klasyfikację przeprowadza się na podstawie rzeczywistych wartości wyróżników jakościowych, takich jak: liczba opadania, zawartość białka, wskaźnik sedymentacji, wodochłonność mąki, rozmiękczenie ciasta, energia ciasta, wydajność mąki.

Zapotrzebowanie na ziarno pszenicy konsumpcyjnej w Polsce określa się na 4,3 mln ton rocznie. Jednak ziarno o dobrej jakości skupowane jest w ilości około 3,5 mln ton. Uzyskanie ziarna o wysokich parametrach jest więc niezbędne dla pokrycia potrzeb krajowych, ziarno „jakościowe” jest również głównym obiektem zagranicznego handlu zbożem.

Wartość technologiczna ziarna pszenicy w największym stopniu uwarunkowana jest genetycznie, zależy zatem od odmiany. Tym niemniej istotne znaczenie modyfikujące mają również warunki siedliskowe i agrotechniczne. Wśród czynników ekologicznych największy wpływ na jakość ziarna pszenicy wywiera klimat, a zwłaszcza trzy jego elementy: temperatura, opady i usłonecznienie. Dla gromadzenia się białka w ziarnie i kształtowania korzystnych właściwości wypiekowych pożądana jest mała ilość opadów oraz wysoka temperatura i duże nasłonecznienie w okresie od kłoszenia do dojrzałości woskowej.

Wśród czynników agrotechnicznych największy wpływ na podwyższenie zawartości glutenu w ziarnie pszenicy ma nawożenie azotem. Ważna jest tu zarówno dawka, jak i technika stosowania nawozów azotowych. Dawkę azotu należy uzależnić od odmiany, warunków glebowych i spodziewanego plonu. Poziom nawożenia pszenicy ozimej przy plonie 6 t/ha nie powinien być niższy niż 100-130 kg N/ha. Przy poziomie plonowania wyższym od 6 t/ha trzeba zwiększyć dawkę azotu o 20-23 kg na każdą dodatkową tonę ziarna.

Całkowitą dawkę nawozów azotowych należy dzielić na części i stosować kilkakrotnie w okresie wegetacji. Pierwsza dawka azotu reguluje liczbę kłosów na jednostce powierzchni, druga wpływa na liczbę ziaren w kłosie, trzecia natomiast przedłuża aktywność aparatu asymilacyjnego, zwiększa masę ziarniaków oraz podnosi zawartość białka i glutenu w ziarnie.

Azot może być stosowany zarówno w formie sypkiej, jak i płynnej (roztwór mocznika, RSM). Zazwyczaj pierwszą dawkę stosuje się w formie sypkiej, następne – w formie sypkiej lub płynnej, w zależności od warunków pogodowych i możliwości technicznych gospodarstwa. Sypka forma azotu stosowana w okresie kłoszenia często jest mało skuteczna, ponieważ działa tylko wówczas, gdy nie występuje susza glebowa. Dlatego nawożenie pszenicy roztworem saletrzano-mocznikowym (RSM) jest coraz bardziej popularne. Badania IUNG wskazują, że pszenica nawożona tą formą azotu plonuje o 12-15% wyżej w porównaniu do nawożonej formą sypką, a ziarno osiąga lepsze parametry wypiekowe: wzrasta zawartość białka, poprawia się jego jakość, zwiększa się zawartość glutenu. Nawożenie RSM poprawia też inne cechy technologiczne ziarna: MTZ, wydajność mąki i energię ciasta.

Wpływ techniki nawożenia azotem na jakość ziarna pszenicy ozimej.

Cecha

Sypka forma azotu

Azot w formie RSM

Zawartość białka (%)

11,5

13,4

Zawartość glutenu (%)

30,3

36,6

Wskaźnik sedymentacji (ml)

24,5

31,6

Liczba opadania (s)

311

334

Wodochłonność mąki (%)

66,6

69,1

Masa tysiąca ziaren (g)

42,9

46,1

Ciężar hektolitra (kg)

77,9

79,1

Roztwór saletrzano-mocznikowy największy wpływ wywiera na podwyższenie zawartości białka i glutenu w ziarnie oraz na zwiększenie wskaźnika sedymentacji – cechy świadczącej zarówno o jakości, jak i ilości glutenu. Wymierne parametry jakości ziarna po zastosowaniu RSM wzrastały odpowiednio o 16, 21 i 29%. Wartości innych parametrów jakości, cenionych przez młynarzy (wodochłonność mąki, liczba opadania, masa tysiąca nasion), również ulegały poprawie, w granicach od 2 do 7%.

Stosowanie azotu w formie RSM w uprawie pszenicy ozimej wpływa zatem korzystnie zarówno na wysokość plonu ziarna, jak i na cechy wartości wypiekowej i przemiałowej, co w połączeniu z doborem odpowiednich odmian umożliwia produkcję ziarna przydatnego w przemysłach młynarskim i piekarskim.

Grzegorz Masiota
KPODR Minikowo, Oddział Przysiek, PZDR Grudziądz

Źródło: Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Zostaw komentarz

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Kalkulator płatności dla gospodarstwa. Sprawdź ile pieniędzy dostaniesz?

15 marca br. ruszył nabór wniosków o przyznanie dopłat bezpośrednich i obszarowych w ramach kolejnej kampanii. Według danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na dzień 10 czerwca br....
13,428FaniLubię
7,105ObserwującyObserwuj
3,946ObserwującyObserwuj
8,520SubskrybującySubskrybuj
Verified by ExactMetrics