Jak zminimalizować skutki suszy glebowej?

Lato w pełni. Deficyt wody daje się we znaki rolnikom. Susza dotknęła prawie całe terytorium naszego kraju. Niedostatku wody w skali makro nie da się pokonać – brakuje jej zasobów, a polskie rolnictwo nie dysponuje dostępem do rozwiniętego systemu nawodnień upraw polowych.

susza, walka z suszą, resztki pożniwne

Z raportu opublikowanego w lipcu br. przez IUNG w ramach Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej wynika, iż klęska ta dotknęła 14 z 16 województw. To dramatyczna sytuacja.

W ubiegłym roku także prawie wszyscy producenci rolni borykali się ze skutkami suszy. Deficyty opadów występowały w całej Polsce. Niedoborom wody towarzyszyła bardzo wysoka temperatura. Rok 2018 był wyjątkowo suchy i ciepły. Te niekorzystne warunki pogodowe negatywnie przełożyły się na stan i kondycję większości upraw, a tym samym na wysokość plonów. W skrajnych wypadkach susza doprowadziła do całkowitej ich utraty. Niestety, rok 2019 zapowiada się podobnie.

Żniwa w tym roku zostały przyśpieszone. To efekt wysokiej temperatury (tegoroczny czerwiec był najgorętszym czerwcem w historii pomiarów na Ziemi) i braku opadów. Trudno przewidzieć w tej chwili wysokość plonowania, ale szacuje się, iż zbiory będą niższe lub zbliżone do i tak niskich z wyjątkowo suchego 2018 roku. Ziarno zbóż jest drobne, cechuje je niska gęstość. Analogiczna sytuacja występuje w rzepaku (drobne nasiona, niskie zaolejenie). Plantacje kukurydzy także nie napawają optymizmem – rośliny nie są prawidłowo rozwinięte – niskie, z objawami przypaleń, co jest skutkiem wysokiej temperatury. O tym, czy roślinom uda się prawidłowo rozwinąć kolby zadecyduje przede wszystkim dostępność wody.

Deficyt wody w glebie skutkuje nie tylko jej brakiem dla roślin uprawnych, ale także i niedoborem zawartych w roztworze glebowym substancji pokarmowych. Ponadto, w takim podłożu ustają reakcje fizykochemiczne, zamiera życie mikrobiologiczne, gleba staje się jałowa.

Te doświadczenia powinny skłonić rolników do zastanowienia się nad wyborem odpowiedniej strategii zabezpieczenia gleby, a tym samym jakości upraw w kolejnych latach. To niezwykle istotne, tym bardziej że żyzność polskich gleb jest niewystarczająca, zaś niedobory opadów i wysoka temperatura są zjawiskami cyklicznymi, które zdaniem klimatologów będą się nasilać w przyszłości. Jak zatem zregenerować glebę po suszy i odpowiednio ją zabezpieczyć przed kolejnymi?

Kondycja gleby determinuje efektywność produkcji roślinnej. Gleba dotknięta skutkami suszy ulega degradacji. Nawożenie w tym wypadku jest niewystarczającym działaniem. Ratunkiem dla takiego podłoża jest zwiększenie w nim zawartości materii organicznej. Tylko poprawa żyzności stanowiska zniweluje skutki suszy i przywróci jego potencjał plonotwórczy. Decyduje o tym zdolność do retencjonowania wody, odpowiednia struktura, jak i sprawność biologiczna gleb. Przywrócenie wysokiej żyzności jest gwarancją maksymalnego ograniczenia strat w plonie w tak ekstremalnych warunkach, jak długotrwała susza glebowa. To główny filar strategii zarządzania glebą. Bez odpowiedniej zawartości próchnicy gleba nie będzie miała właściwej  porowatości, pojemności wodnej i aktywności biologicznej. Należy zapamiętać, iż to właśnie próchnica zabezpiecza nasze uprawy przed suszą. A jej zawartość w polskich glebach systematycznie spada. Jest to rezultatem redukowania nawożenia organicznego i sprzątania z pól resztek pożniwnych. Takie działanie nie tylko pozbawia rośliny źródła cennych składników pokarmowych, ale prowadzi do postępującej degradacji stanowisk, na jakich są uprawiane. Problemem jest także jakość gleb, którymi dysponują producenci rolni. Większość z nich to gleby lekkie, piaszczyste, które z założenia cechują się się bardzo niską zdolnością magazynowania wody w profilu glebowym, szybciej ulegają przesuszeniu i szybciej uwidacznia się na nich deficyt wody dla roślin. Na tego typu glebach skutki suszy są wyjątkowo drastyczne, gdyż jedynie w kilkunastu procentach wykorzystują one deszczówkę. O ten rodzaj gleb trzeba szczególnie zadbać i podjąć działania zwiększające ilość materii organicznej, gdyż próchnica, a właściwie związki ją tworzące, charakteryzują się dużą pojemnością wodną w stosunku do swojej masy i potrafią zatrzymać kilka razy więcej wody w formie dostępnej dla roślin, co sprzyja efektywnemu wykorzystaniu wody opadowej (prawie cała jej ilość jest „przechwytywana”).

Najskuteczniejszym działaniem jest zadbanie o kondycję stanowiska tuż po żniwach. W tym celu należy przyśpieszyć rozkład materii organicznej pozostawionej na polu. W ten sposób udostępnia się zawarte w niej składniki pokarmowe oraz zwiększa zawartość próchnicy, która wpływa między innymi na ograniczenie stresu suszy oraz lepszą gospodarkę substancjami odżywczymi. Materia organiczna pozostawiona na polu to nie tylko słoma, ale przede wszystkim systemy korzeniowe, których w glebie po zbiorach może być nawet kilkanaście ton na każdym hektarze. Ich prawidłowy rozkład może wnieść do gleby bardzo duże ilości „pokarmu” dla roślin następczych pod warunkiem, że proces zajdzie szybko i efektywnie. Uwolnione składniki pokarmowe pochodzące z ich rozkładu bardzo dobrze odżywiają rośliny, szczególnie w początkowej fazie ich wzrostu. W trakcie rozkładu resztek pożniwnych powstają substancje, z których w konsekwencji przemian biochemicznych tworzy się próchnica. Poprawia się struktura gleby, która jest istotnym czynnikiem wpływającym na wzrost roślin, a w konsekwencji na ich plonowanie. Tempo rozkładu resztek pożniwnych zależne jest od aktywności biologicznej gleby. To mikroorganizmy są odpowiedzialne za szybki i prawidłowy rozkład. Aby ten proces przyśpieszyć i zwiększyć jego efektywność należy zastosować odpowiedni preparat, który umożliwi szybki zwrot glebie części wywiezionych wraz z plonem składników pokarmowych.

Natura i ukształtowane przez nią na przestrzeni milionów minionych lat procesy, zachodzące w środowisku naturalnym, w tym w glebie, są najlepszym, a jednocześnie bardzo wymagającym wzorem do naśladowania. Wprowadzanie mikroorganizmów do gleb o małej zawartości materii organicznej jest zabiegiem rekompensującym znaczne ograniczenie naturalnych procesów tworzenia próchnicy, spowodowanych suszą. Jest to tym bardziej istotne, że zgodnie z doświadczeniami ostatnich lat ekstremalnie wysoka temperatura i ogromny deficyt wody stają się w naszym kraju standardem. Jeśli pilnie nie zadbamy o poprawę żyzności gleb, przyszłe plony mogą okazać się bardzo rozczarowujące.

Anna Rogowska, fot. Marta Nowak

Advertisement

Zostaw komentarz

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

13 − 13 =

Video thumbnail
Sprzedaj plony do PROCAM – zapraszamy na film z załadunku statków zbożem w porcie
07:11
Video thumbnail
Gospodarstwo zrównoważone w praktyce
08:16
Video thumbnail
Informator Agronomiczny: Wszystko o nawożeniu wiosennym
22:34
Video thumbnail
Jak poprawić tolerancję roślin na stres oksydacyjny?
05:03
Video thumbnail
Działania prewencyjne Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w 2020 roku
05:28
Video thumbnail
Wyzwania na rynku mięsa
01:14:08
Video thumbnail
Owoce, hit eksportowy?
01:26:53
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #5
59:34
Video thumbnail
Rolnictwo zrównoważone wpływa na ekonomikę gospodarstw
07:03
Video thumbnail
Nowości w odmianach kukurydzy od Syngenta
05:22
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #4
01:00:26
Video thumbnail
Zbiór kukurydzy na kiszonkę 2020
04:11
Video thumbnail
Uroczyste wręczenie "Znaku Bezpieczeństwa KRUS"
04:59
Video thumbnail
Wirtualne Dni Kukurydzy PROCAM
56:30
Video thumbnail
Podsumowanie Konkursu dla dzieci: Dobrze się czuję, gdy o bezpieczeństwie rymuję!
03:14
Video thumbnail
Wirtualne Dni Warzyw PROCAM
01:00:03
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #3
01:02:05
Video thumbnail
Rekordowe plony pszenicy ozimej - Rekord Polski 2020
07:29
Video thumbnail
Ślimaki w uprawie rzepaku - wrześniowy PROCAM Alert Extra
01:53
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #2
44:53
Video thumbnail
Żniwa już za Wami? Pamiętajcie by dobrze zagospodarować słomę
05:00
Video thumbnail
PROCAM Cup - treningi 2020
02:12
Video thumbnail
Informator Agronomiczny #1
50:56
Video thumbnail
dr Aleksandra Hadzik, prezes KRUS apeluje o zachowanie bezpieczeństwa podczas żniw!
01:22
Video thumbnail
Jak rolnik powinien zabezpieczyć gospodarstwo by spać spokojnie?
03:23
Video thumbnail
Doglebowa czy nalistna? Ochrona herbicydowa rzepaku ozimego
14:54
Video thumbnail
KRUS zainaugurowała Strategię „Wizja Zero” w sektorze rolniczym w Polsce w 2020 r.
08:01
Video thumbnail
Ziemniaki pod najlepszą ochroną w PROCAM Alert
08:56
Video thumbnail
Ruszyła druga edycja konkursu filmowego dla młodzieży "Moja Wizja Zero"
02:04
Video thumbnail
Prof. Andrzej Kowalski przewodniczącym Kapituły Konkursu - Plebiscytu AgroWybór 2020
01:40
Video thumbnail
Zielony ład - szansa czy wyzwanie dla polskiego rolnictwa?
04:24
11,166FaniLubię
4,567ObserwującyObserwuj
3,350ObserwującyObserwuj
5,850SubskrybującySubskrybuj

10-krotny spadek eksportu ukraińskiego kurczaka do UE

Zablokowanie Ukrainy w eksporcie mięsa do UE z powodu wybuchu grypy ptaków na Ukrainie w grudniu 2020 roku i zniesienie zakazu dopiero od drugiej...

Obserwuj nas na INSTAGRAMIE